على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

942

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بر كنار تختهء نرد تا كعبتين درست نشيند . و دو ويتزى رفتار . و بن و ته و قعر و پائين چيزى مانند چاه و حوض و دريا و انتهاى از هر چيز . و اصل و بيخ و بن آب و درخت . و گياهى كه در گندم زارها رويد و سخت‌تر از گندم بود و گياهى كه در آب رويد و در مصر از آن كاغذ سازند و بتازى بردى گويند . و اسب تك : اسب بىسوار . و تك سوار : يك سوار . و تك و پو : دو تيز و تند . و بىتك : لا يتناهى . و تك كردن : دو كردن . تك ( tek ) ا . پ . لقمه و تكهء طعام . و پيش و نزديك . تك ( tok ) ا . پ . منقار پرندگان و نوك خنجر و نيزه و مانند آن و چراغى كه اندك نور داشته باشد . تك ( takk ) م . ع . تكه تكا ( از باب نصر ) : بريد آن را . و تك فلانا : پا سپر كرد فلان را و بشكست سر او را . و تك النبيذ فلانا : اثر كرد نبيذ در فلان . تكاءد ( tak od ) م . ع . تكاءدنى - الامر : دشوار گرديد كار بر من . تكاب ( tak b ) ا . پ . زمين آب كند و وسط حقيقى دو كوه كه دره نيز گويند و زمينى از دره و غير دره كه در آن بعضى جا آب فرو رود و از جاى ديگر بر آيد و بعضى جا خشك و بعضى جا آب ايستاده و بعضى جا روان و بعضى جاها سبزه و مرغزار بود . و ا خ . نام الگه‌اى در ولايت خبيص كرمان . و بمعنى قمع و قيف و خوهن نيز مىباشد . تكابر ( tak bor ) م . ع . تكبر و بزرگ منشى نمودن . تكاپوى ( tak puy ) ا . پ . آمد و شد از روى تعجيل و شتاب و جستجوى بسيار و تردد بىفايده . تكاة ( tokaat ) ا . ع . پشتيبان و تكيه گاه و عصا و توشك و متكا . و كسى كه بر پهلوى خود بسيار تكيه كند . تكاتب ( tak tob ) م ع . به يكديگر نامه نوشتن . و تكاتب الرجل عبده اوامته : نوشت آن مرد بردهء خود را كه آزاد است هرگاه بهاى خود را پاره‌پاره و كم‌كم ادا نمايد . تكاتع ( tak to ' ) م . ع . پياپى شدن و با يكديگر پس روى كردن . تكاتم ( tak tom ) م . ع . تكاتموا الامر : پنهان كردند آن كار را بعضى از بعضى . تكاثح ( tak soh ) م . ع . تكاثحوا بالسيوف : با هم رو با روى شمشير زدند . تكاثر ( tak sor ) م . ع . با يكديگر نبرد كردن به بسيارى مال و قوم و فخز نمودن . تكاثر ( tak sor ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بسيارى و فزونى . تكاثف ( tak sof ) م . ع . بر هم نشستن و ستبر شدن . تكاثف ( tak sof ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هنگفتى و ستبرى و غلظت . تكادر ( tak dor ) م . ع . پيوسته نگريستن چيزى را يق تكادرت العين فى الشيئ . تكادم ( tak dom ) م . ع . يكديگر را گزيدن يق تكادمت الفحول . تكاذب ( tak zob ) م . ع . با هم كذب كردن بدرستى و سخن دروغ گفتن . تكار ( tak r ) ا . پ . دو و دويدگى . و اسب تندرو . تكارم ( tak rom ) م . ع . تكارم عنه : دور شد از لوم و عيب و زشتى و بدى و ناپسندى . تكاره ( tak roh ) م . ع . ناخواست و ناپسند داشتن . تكارى ( tak ri ) م . ع . به كرايه گرفتن . تكاشف ( tak cof ) م . ع . آشكار شدن عيب يكى بر ديگرى . تكاص ( tak ss ) م . ع . با هم انبوهى نمودن . تكاظ ( tak zz ) م . ع از حد گذرانيدن مردم دشمنى را با يكديگر . تكاف ( tak f ) ا خ . پ . نام دهى به خوزستان و دهى به نيشابور . تكاف ( tak ff ) م . ع . تكافوا : باز داشتند بعضى مر بعضى را . تكافوء ( tak fo ' ) م . ع . برابر شدن و برابر ايستادن . تكاك ( tak k ) ا . پ . خستهء انگور . تكاك ( tokk k ) ع . ج . تاك ( t kk ) . تكاكرة ( tak kerat ) ع . ج . تكرى ( takorri ) . تكأكوء ( taka'ko ' ) م . ع . سپسايگى رفتن . و بددل شدن . و فراهم آمدن يق ما لكم تكأكأتم عليه اى تجمعتم . و در ماندن در سخن يق تكأكأفى كلامه . تكالب ( tak lob ) م . ع . با هم برجستن يق هم يتكالبون فى كذا . و جنگ و بدى كردن با يكديگر . تكالم ( tak lom ) م . ع . با هم سخن گفتن بعد مهاجرت يق كانا متصارمين فاصبحا يتكالمان و لا تقل يتكلمان . تكاليف ( tak lif ) ع . ج . تكليف . تكاليف ( tak lif ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تكليفها و دشواريها و سختىها و ناهمواريها و آزمايشها . و رسوم . و باج و خراج . تكامر ( tak mor ) م . ع . سر نرهء